Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων

 

2012

Aρχιτέκτονες: Μαρία Κοκκίνου, Ανδρέας Κούρκουλας
Σύμβουλος Αρχιτέκτονας: Γιάννης Πεπονής
Συνεργάτης Αρχιτέκτων: Νικόλας Παπλωματάς 
Στατική Μελέτη: Σάνιας Κιρπότιν
Η/Μ Μελέτη:  Π. & Χ. Αργυρός
Αρχιτεκτονική Τοπίου: Έλλη Παγκάλου και Συνεργάτες
Εικαστικός: Γιώργος Χατζημιχάλης, Έργο: Lighthouses of the Aegean 2003

Επιφάνεια: 13.000 τ.μ.

“Ανασχεδιασμός του υπάρχοντος κτιρίου του αποθηκευτικού σταθμού σιτηρών (SILO) και του περιβάλλοντος χώρου του σε Μουσείο Ενάλιων Αρχαιοτήτων και Ανάπλαση Παράκτιας Ζώνης του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς και μετατροπή της σε ελεύθερο ανοικτό χώρο υπαίθριας ψυχαγωγίας”

Η βασική στρατηγική της επέμβασης στηρίζεται στη διαφύλαξη της μνήμης και της αίσθησης που χαρακτηρίζει το βιομηχανικό παρελθόν του λιμανιού. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πολιτιστικού κέντρου στο δυτικό όριο του λιμανιού με δεδομένες τις αποβάθρες και τα βιομηχανικά κτίρια. Η διατήρηση της ατμόσφαιρας – μελαγχολία- de Chirico – που χαρακτηρίζει αυτές τις περιοχές και συγχρόνως η μετατροπή του χώρου αυτού σε πόλο έλξης για τους κατοίκους και τους τουρίστες με υπερτοπικό χαρακτήρα αποτελεί βασική επιλογή.

Περιβάλλοντας χώρος

Η σχέση του χώρου αυτού με τη θάλασσα και ο χαρακτήρας του λιμανιού είναι οι δύο καθοριστικοί παράγοντες στο σχεδιασμό.

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το μέγεθος του περιβάλλοντος χώρου προς παρέμβαση θεωρήθηκε αναγκαία η δημιουργία δύο χωρικών ποιοτήτων – η αστική πλατεία και το πάρκο. Τα βασικά εργαλεία παρέμβασης είναι το δάπεδο , η φύτευση και η χωροθέτηση των λειτουργιών.

Μουσείο: Στρατηγική επέμβασης – αφαίρεση μάζας – Πορώδες-ορθοκανονικό

Η στρατηγική της επέμβασης στον χώρο του σιλό και στην επέκταση του μουσείου στην αποβάθρα, στηρίζεται στην αρχή της αφαίρεσης μάζας και όχι στην προσθήκη νέων κτισμάτων που θα κινδύνευε να αλλοιώσει τον χαρακτήρα και την ατμόσφαιρα της περιοχής. Η αφαίρεση αυτή γίνετε με δύο τρόπους

1. Με ελλειψοειδείς αποτμήσεις μέσα στο ορθοκανονικό σώμα των κυψελών του σιλό

2. Με ορθοκανονικές αποτμήσεις που ακολουθούν τον κάναβο του σιλό μέσα στο σώμα του κρηπιδώματος.

Στην πρώτη περίπτωση, δηλαδή στους χώρους που αφορούν τις μουσειακές αίθουσες, η παρέμβαση θα μπορούσε να παρομοιαστεί με διάβρωση του γεωμετρικά συμπαγούς όγκου των κυψελών υπό μορφή φυσαλίδων – σπηλαίου . Η καμπύλη μορφή παρέμβασης στα τοιχία του σιλό είναι η προσφορότερη για την κατανομή και την μεταβίβαση των φορτίων. Δημιουργεί μία πρωτότυπη εμπειρία που συνάδει απόλυτα με την υποθαλάσσια αίσθηση της αιώρησης, διατηρώντας μνήμες και χαρακτηρίστηκα του μηχανήματος των κυψελών. Προσδίδεται μυστηριακός χαρακτήρας στους χώρους και στον επισκέπτη η σωματική εμπειρία της υποθαλάσσιας κίνησης.

Ο τρόπος που η αρχιτεκτονική διεγείρει τις αισθήσεις είναι μέσα από την αξιοποίηση των φυσικών φαινομένων του φωτός του νερού του αέρα του και γενικότερα της ύλης. Στη πρόταση μας οι ελλειψοειδείς αποτμήσεις των τοιχίων των κυψελών μαζί με το φώς που εισάγεται μόνο κατακορύφως στις εκθεσιακές φυσαλίδες – σπηλιές δημιουργούν την αίσθηση του βυθού. Ο ήχος μέσα από τον κυματισμό της θάλασσας στην άκρη του κρηπιδώματος πολλαπλασιάζεται δημιουργώντας μία χαρακτηριστική βοή. Η αστική πλατεία (de Chirico) και το πάρκο -δάσος προέκταση του αρχαιολογικού χώρο,υ είναι δύο διαφορετικές χωρικές ποιότητες που διαμορφώνουν το όριο της πόλης προς τη θάλασσα, φτιάχνουν την σύνδεση της πόλης με τη θάλασσα Όλες αυτές οι κινήσεις συμβάλουν στη διαμόρφωση μίας μοναδικής εμπειρίας που συγκροτεί την ταυτότητα της επέμβασης στο συγκεκριμένο τμήμα του λιμανιού.